Dicionário

baba

olute

s

babar-se

oku-yeia

v.r

bacia

ochinjanja

s

bacia

ombasiya

s. f.

baço

oneva

s

baço

omalo

s. m.

badalo

elimi liongunga

s. m.

bagagem

ovikuata

s. f.

bagatela

ocina ka ci silivila

s. f.

bailar

oku piluka; oku cila

v.

baile

omiluko; ohongele yakuaku piluka

s. m.

bairro

osongo yimbo linene; epata limbo linene

s. m.

baixar

oku solomola; oku tepulula; oku voluisa

v.

baixar-se

oku-tulumuha

v.r

baixo

cimbumbulu; ci sule; ca leñehako

adj.

bala

ombole

s

bala

olusolo; ombole

s. f.

balançar

oku-iendula

v.a

balançar

oku tingoka; oku sokisa

v.

balar

oku-veva

v.n

balbuciar

oku litatombola; oku litapaika

v.

balcão

ocindumba; owalo wondandisi

s. m.

balde

ofoya; ociyenjo

s. m.

baleia

evambi; ocimuandu

s. f.

baleia

ocimuandu

s.

baleia

evambi

s

bálsamo

ovihemba vioku sieketa; elembeleko; elemba

s. m.

banana

ehondio

s

banco

omangu; onjo yolombongo

s. m.

banco

omangu

s

banda

ocisoko casiki; esinya liolui; elupula; olupula

s. f.

bandeira

epandela

s. f.

bandido

ocingumba

s. m.

bandido

ochimbundianga

s

bando

ohongele yomanu; evanda liolonjila

s. m.

banha

osenge, ulela

s

banhar

oku yua; oku kulumbala; oku yuvika; oku yulisa

v.

banho

ovava oku yua; elinga lioku yua

s. m.

banquete

ofesia

s. m.

baptizar

oku papatisa

v.

barata

olumenye

s.

barato

ca leluka; ca leñela

adj.

barato

oku-lenhena

v.q

barba

olonjele

s

bárbaro

cungangala; ongangala

adj.

barbear

oku pemula olonjele

v.

barbear-se

oku-puuna

v.r

barbeiro

upemuli

s. m.

barco

owato

s. m.

barómetro

ocikuata ci seteka oku lema kuofela

s. m.

barra

owisi vutale; ombueti yutale; elupula

s. f.

barraca

ombalaka; osinge

s. f.

barraca

ekaka, osinge, ochipundu

s

barranco

ekungu

s

barreira

ekumbu

s

barrete

olupusa, nhauçalo

s

barriga

imo

s. f.

barriga

efe, imo

s

barril

ombalili; ongoleta

s. m.

barril

ongoleta, omundu

s

barro

otuma onata

s. m.

barro

otuma

s

barrote

ombalote; osoka

s. m.

barulho

onjaya; onjuela; ema

s. m.

barulho

ema

s

base

ociseveto; emehi; eletikilo

s. f.

bastante

ca soka; ci tela

adj.

bastão

ombueti; epangati

s. m.

bastar

oku soka; oku tela

v.

batalha

ovita; ocilunga; ema

s. f.

batalha

ovita, onjanga

s

batalhar

oku-vita

v.n

batata

etolonono; ekapa

s. f.

batata

ekapa, ochinguani

s

batata doce

ocitina; omusambo; usambe

s. f.

bater

oku veta; oku puma

v.

bater

oku-veta, oku-asa, oku-tendula, oku-papula

v.a

bêbado

oholua; wa kolua

s. m. e adj.

bebê

oñaña

s. m.

bebedoiro

ocinyuilo; olunyuo

s. m.

beber

oku nyua

v.

beber

oku-nua

v.a

bebida

cosi cokunyua

s. i.

beiço

onjembue

s. m.

beijar

oku sipula

v.

beijo

esipulo

s. m.

beleza

eposo; ulambi; unumbu

s. f.

beleza

ochilamba

s

belo

ca posoka; ca fina; ciwa

adj.

belo

ua, mbote

adj

bem

uwa; ciwa

s. m. e adv.

bem

mbote, ua

adj

bem-dizer

oku sumuluisa

v.

bem-estar

oku kala ciwa

v.

bênção

esumuluho

s. f.

bendito

ca sumuluisua

adj.

benedição

esumuluho

s. f.

beneficiar

oku linga ohenda; oku kuatisa

v.

benefício

elinga liwa; ohenda komanu

s. m.

benevolência

ocisola komanu

s. f.

benévolo

ukuahenda; ukuacisola

adj.

benfeitor

ondingaiwa; ondingaviwa

s. m.

bengala

ombueti; epangati

s. f.

bengala

epangati, ombueti, ongiti

s

benigno

ukuahenda; ukuacisola; ukuacili

adj.

bens

ovikuata; ovipiñalo

s. m.

bens

ovipako, ovikuata

s

berço

ohama yoñana

s. m.

berrar

oku-elonga, oku-iuela

v.n

besouro

kasindaniña

s.

besta

ocinyama; ocindindi

s. f.

bexiga

ocipapo; ocisusilo

s. f.

bexiga

ochipapo, ochipotolua

s

bexigas

ocingongo

s. f.

bexigas

ochingongo

s

biblioteca

ohongele yalivulu; ohondo yalivulu

s. f.

biceps

okamukumuku

s

bicho

ocipuka; ocinyama; epuka

s. m.

bico

ulungu; osungu

s. m.

bico

uliungu

s

bife

ositu yongombe ya yokua; ya kangua

s. m.

bigorna

olukata

s

bilha

ombotika

s

bilhete

okakanda

s. m.

biografia

elivulu li lombolola omuenyo womunu

s. f.

bisneto

oneka

s

bissexto

ulima okuti fevereiro o kuata 29 koloneke

adj.

blasfêmia

etombo ku Suku; etonai

s. f.

boa noite

kalunga

interj.

boa tarde

kalunga

interj.

boa viagem

ungende uwa

interj.

bobo

ukuavinjembe kosoma

s. m.

boca

omena

s

boca

omela; esango

s. f.

bocado

okacinimbu

s. m.

bocado

oluto, ochinhanho, eputi

s

bocejar

oku ta onyanya

v.

bochecha

etama

s.

bochechar

oku ñuaisa ñuaisa ovava posingo oku sambisa

v.

boda

uvala; usombolua

s. f.

bode

oselenge

s

bode

ocitupi

s. m.

bofetada

olukusi; ocikusi

s. f.

boi

ongombe

s

boiar

oku-telela

v.n

bola

ombunge, onumba

s

bola

ombunje

s. f.

bolor

ohume

s. m.

bolsa

ochipete, opatalona

s

bolsa

ocipete

s. f.

bolso

onjapela; onjipela

s. m.

bom

ua, mbote

adj

bom

ciwa

adj.

bom dia

kalunga

interj.

bomba

ombomba

s. f.

bonança

etulumuho

s. f.

bondade

ohenda

s

bondoso

ukuahenda; embombe

adj.

boneca

ociteka; ombonya

s. f.

bonito

ua, mbote

adj

bonito

oku-sasambiia

v.q

bonito

ca posoka

adj.

borboleta

ocimbiambiulu

s. f.

borda

ongenge; onele

s. f.

bordão

uti

s

bordar

oku posuisa kolonele vionanga

v.

borrar

oku liñisa latime

v.

bosque

esisi; usitu

s. m.

bosta

elombo

s. f.

botão

olumbutãu; oku kuta kuoneleho

s. m.

botar

oku imba; oku takumula; oku inasi

v.

braço

okuokuo

s. m.

braços

ovoko

s.

bramar

oku ôla

v.

branco

ci yela

adj.

brancura

onjelo

s. f.

brando

ca leñela

adj.

brasa

ekala liondalu

s. f.

bravo

ka ca pokuile; ca tema; ukuopami onoi

adj.

breve

cotembo yitito

adj.

bricar

oku papala

v.

brilhante

ci nina; ci ñañala

adj.

brilhar

oku taima; oku nina; oku ñañala; oku tua

v.

brilho

oku ñañala; oku nina; oluhimo

s. m.

brincar

oku papala

v.

brinco

ocingelengele cokaliyi

s. m.

brindar

oku nyuila vonduko yomue; oku eca ombanjale

v.

brinquedo

ocina coku papala

s. m.

brio

olupandu; ohalakata; olombue

s. m.

brita

ovawe a tetolua

s. f.

brotar

oku tumuha; oku tunda; oku temula

v.

bruma

ombundu; ocituto; ulembo

s. f.

brusco

wa ca; ukualonimbu

adj.

brutal

cumbuahuku; ukuavinali

adj.

bruto

cumbuahuku; ocinyama; ocimbua-; huku; coviñali

adj. e s. m.

bruxa

onganga

s. f.

búfalo

onyani

s. m.

buraco

epangu; ocitunu; ututa

s. m.

buriar

oku liaña; oku kemba

v.

burla

etutu; uhembi; epembe

s. f.

burro

ocimbulu

s.

busca

oku vanjiliya

s. f.

buscar

oku sanda; oku vanjiliya; oku upa

v.

bússola

ocikuata ci ilika o Norte

s. f.

busto

ociteka cutue lika

s. m.

buzinar

oku sika ndeci enguena

v.